De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. De spanning is groot: wat zal de uitspraak van de rechtbank zijn? Een faillissement lijkt onafwendbaar. Ik hoop dat persoonlijk niet, en niet omdat ik er een persoonlijk belang bij heb. De problemen voor een bedrijf met 2000 werknemers en voor alle spaarders zijn echter verschrikkelijk als zoiets in gang gezet is. Behalve spaarders zijn er klanten met een achtergesteld deposito die met de vingers tussen de deur zitten. Bij Icesave ging het om spaarders met te veel geld.

Wat wordt er nu precies voor deze rekeninghouders geregeld? Kan de minister aangeven of bekend is of er klanten in de kou staan die niet bij hun geld kunnen komen? Er is geadviseerd dat rekeninghouders maar een rekening moesten openen bij een andere bank. Dat is echter moeilijk als je geen baan heb. Hoe wordt deze mensen tegemoetgekomen? Hoe snel kan de afwikkeling van financiële producten zoals hypotheken plaatsvinden, zodat mensen weer zekerheid hebben?

De situatie voor alle huishoudens die voor het weekend dachten dat zij een oplossing binnen handbereik hadden, is helemaal dramatisch. Wat wordt voor deze gevallen gedaan? Worden de problemen van deze mensen met voorrang opgelost?

Stel dat sprake is van een definitief faillissement. Op welke termijn kan volgens de minister dan duidelijkheid gegeven worden aan spaarders die een beroep doen op het depositogarantiestelsel? Welk perspectief is er voor de houders van een achtergesteld deposito? Is het niet iets te gemakkelijk om dit af te doen met de opmerking dat je met dit soort leningen nu eenmaal een risico loopt, zoals de minister heeft gedaan in een van de laatste interviews? Moet er niet een betere productvoorlichting komen? Moeten jonge spaarders of mensen die hun pensioen willen wegzetten er niet op gewezen worden dat dit soort producten voor hen niet geschikt zijn vanwege de risico's? Zou dit niet tot de voorzorgsplicht van iedere bank of verzekeraar horen en is het niet de taak van DNB en de AFM om daarop toe te zien?

Er zullen onderzoeken komen naar wat er allemaal is gebeurd met de DSB Bank en de AFM. Het is goed dat de minister dat in gang heeft gezet. Het gaat daarbij om de rol van de AFM en de DNB, maar ook wat er dit weekeind is gebeurd. Is bijvoorbeeld door het lekken zondagavond daadwerkelijk de genadeklap uitgedeeld? In het persbericht van De Nederlandsche Bank en de brief van de minister staat vrij clean: maar deze uitkomst was onvermijdelijk. Ik vraag mij af of er niet een woord is vergeten: deze uitkomst was onvermijdelijk "geworden". Hoe beoordeelt de minister wat er gebeurd is?

Het kenmerk van prudentieel toezicht is dat je niet precies weet hoe het gaat. Dat kan vanwege de aard van dat soort toezicht ook niet veranderen. De Kamer moet het echter wel kunnen snappen en volgen. Was ingrijpen moeilijk omdat bijvoorbeeld de huidige regelgeving pas echt gaat werken als een crisis zich al heeft ontwikkeld? Ontbreken er instrumenten voor de toezichthouders? Zo ja, wat gaat de minister daar dan nu aan doen, op korte termijn?

Bijzonder in dit verband is dat de AFM een boete heeft opgelegd, terwijl de discussie over de producten zoals verkocht door de DSB Bank al vele jaren loopt. Nog merkwaardiger is dat gisteravond op tv door een onderzoeker van ik dacht het SEO werd verteld dat de DSB Bank echt niet de enige bank is met dit soort producten en dat veel koopsompolissen zo'n hoog provisiedeel kennen. Voorzitter. Dan schieten bij mij de klompen uit. Wij weten het, maar er gebeurt dus niets, althans niet in die zin dat het verandert voor de klant. Kan de minister vandaag het beeld wegnemen dat dit soort rare producten niet aangepakt kan worden, omdat de AFM er vanwege gebrekkige regelgeving geen vinger achter kan krijgen?

Het is begrijpelijk dat gedupeerden zich samen inzetten om, soms in dramatische omstandigheden, hun recht te halen, een vuist te maken, zoals de heer Weekers terecht zei. Volstrekt onbegrijpelijk vind ik dat voortrekkers daarvan, zoals de heer Lakeman, dan zo veel losmaken. Het is niet ondenkbaar dat zijn oproep veel spaarders heeft aangezet, hun geld op te nemen en daarmee hebben zij een grote instabiliteit ontketend. Voorzitter. Als je boos bent, is dat op zich niet erg. Het is wel erg wanneer je dat ten koste doet van niet alleen de bank, maar ook zijn klanten, en dat je dit dan ontketent. De ChristenUnie vindt het verschrikkelijk dat op deze wijze wordt omgegaan met naam, reputatie en belangen van de klanten. Neemt de minister dit mee in zijn onderzoek? Zo nee, wat moeten wij er dan mee?

Gisteren ontstond er een discussie over de cijfers over de toestand van de bank, die nu bij de rechtbank betwist worden. Hoe kan bij zo'n belangrijk onderwerp op zijn minst twijfel over dit soort uitgangspunten ontstaan? Is de minister het met mij eens dat dit niet mag gebeuren?

Zouden de kosten van steun aan deze bank niet hebben opgewogen tegen de kosten, vooral de gevolgschade en maatschappelijke kosten, de kosten voor de klanten, die nu een mogelijk faillissement met zich brengen?