In de toelichting op de Centrale As gaat het vooral om de noodzaak van deze weg en de wijze van inpassing in het landschap. Goed om te horen is dat, mede vanuit het advies van de commissie MER, veel meer aandacht gegeven is aan de gebruiksmogelijkheden. Dus hoe komen bedrijventerrein er dan op aangesloten zoals Quatrebras. Het gaat dan ook om de gevolgen die de aanleg heeft voor herstructurering van dorpskernen als daar het huidige drukke verkeer afgaat. Daar ontstaan dan nieuwe mogelijkheden voor aanpassing van de kern. In mijn ogen een veelomvattend plan wat inderdaad meer is dan alleen een weggetje ontwerpen.

Het Nationaal Landschap de Friese Wouden is uitgestrekt en bevat veel functies. Ik kom zo nu en dan het beeld tegen als zouden de Nationale Landschappen alleen een natuurfunctie hebben. Die natuurfunctie is zondermeer belangrijk, maar misschien is het behoud van het landschap nog wel spannender. En dat houdt veel meer in. Want in zo’n landschap wordt gewoond, gewerkt, is er natuur, maar zijn er ook veel agrarische activiteiten. En dat geheel maakt het Landschap tot wat het is. Je zou zo’n Nationaal Landschap wel kunnen vergelijken met sommigen streken in het buitenland die speciale aandacht krijgen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de bergboeren in de Alpenlanden. Daarvoor is ook apart aandacht in de financiering zodat zowel het landschap als ook de agrarische activiteiten hun plaats kunnen behouden. Want wordt daar geen aandacht aan gegeven dan vervalt het landschap ook tot wildernis.

Na een stevige lunch gaan we op pad. Spreken met Hooisma over zijn bedrijf en zijn liefde voor dit coulisse landschap. Schitterend om te zien hoe hijzelf verdwenen houtwallen terug brengt en daarnaast zijn brood kan verdienen. Het is belangrijk om heel goed na te blijven denken over voldoende financiering om deze landbouw kansen te geven en tegelijkertijd de kwaliteit van dit landschap behouden. Het is zo mooi dat Esmé verzucht dat ze nog wel een keer terug wil om het gebied op de fiets te verkennen. Lekker in een Bed & Brochje.

Als afronding van dit bezoek gaan we naar Damstra Techniek waar we uitgebreid spreken over alternatieve energieopwekking. Zoals bijvoorbeeld zonnepanelen.

En dan de uitsmijter. Zoals ieder jaar gaan we ook nu, in aanloop naar de MIRT-behandeling in december, spreken in alle provincies. Kijken wat er leeft op het gebeid van verkeer, wegproblemen, ontwikkelingen van het OV en de stedelijke discussies. Stadsgroei versus dorpskrimp. Natuurlijk kunnen we niet alles oplossen in deze moeilijke financiële tijden, maar het is wel goed om ons indringend op de hoogte te stellen van wat er leeft.

Kortom: ’t is lekker om zo op pad te zijn, en even uit de Haagse coulissen en in het Friesche landschap.

Ernst Cramer